Bal, polen, arı sütü, propolis gibi ürünleriyle insan beslenmesinde, tozlaşmaya katkıları ile bitkisel üretimin devamlılığını sağlayan bal arıları, ekolojik ve ekonomik açıdan öneme sahiptir. Arıcılık hem ülkemizde hem de Yozgat ilinde geleneksel ve ticari olarak yürütülen bir hayvancılık faaliyetidir. Ana veya ikinci gelir kaynağı olarak değerlendirilebilir. Arı yetiştiriciliği faaliyeti; özellikle ekonomik olarak geliri düşük, daha az toprağa sahip orman köylerine ekonomik getiri sağlaması nedeniyle önemli bir hayvansal üretim faaliyetidir. Bununla beraber yetiştiricilik için fazlaca sermaye ve iş gücü ihtiyacı olmaması, her kesimden insanın yapabilmesi, aile içindeki işgücü ile üretimin sağlanması önemli avantajlarıdır. Sosyal ve ekonomik yönden değerlendirildiğinde kısa sürede ekonomik gelir getirmesi de önemlidir. Yozgat ili, sahip olduğu doğal bitki örtüsü, geniş mera alanları ve tarımsal üretim çeşitliliği sayesinde arı yetiştiriciliği açısından önemli bir potansiyele sahiptir.
Tablo 1. Türkiye ve Yozgat arı kovan sayısı (adet) ve ürünleri (ton) varlığı ile Yozgat ilinin Türkiye içindeki payı
| Yıl | Arıcılık | Türkiye | Değişim* | Yozgat | Değişim* | Yozgat’ın payı %** |
| 2024 | Yeni kovan | 8.969.387 | 2,42 | 37.241 | 2,13 | 0,41 |
| Eski kovan | 255.494 | 1,19 | 693 | 1,05 | 0,27 | |
| Toplam kovan | 9.224.881 | 2,36 | 37.934 | 2,09 | 0,41 | |
| Bal üretimi | 114.886 | 1,67 | 45,8 | 139,9 | 0,04 | |
| Balmumu üretimi | 3.971 | 1,06 | 27,0 | 3,85 | 0,68 | |
| 2015 | Yeni kovan | 7.486.621 | 2,02 | 30.625 | 1,75 | 0,41 |
| Eski kovan | 223.015 | 1,04 | 796 | 1,21 | 0.35 | |
| Toplam kovan | 7.709.636 | 1,97 | 31.421 | 1,73 | 0,41 | |
| Bal üretimi | 107.665 | 1,57 | 244 | 0,74 | 0,23 | |
| Balmumu üretimi | 4.750 | 1,27 | 5,9 | 0,84 | 0,12 | |
| 2005 | Yeni kovan | 4.432.954 | 1,20 | 17.384 | 0,99 | 0,39 |
| Eski kovan | 157.059 | 0,73 | 838 | 1,27 | 0,53 | |
| Toplam kovan | 4.590.013 | 1,17 | 18.222 | 1,01 | 0,40 | |
| Bal üretimi | 82.336 | 1,20 | 387 | 1,18 | 0,47 | |
| Balmumu üretimi | 4.178 | 1,12 | 6,1 | 0,87 | 0,15 | |
| 1995 | Yeni kovan | 3.701.444 | - | 17.460 | - | 0,47 |
| Eski kovan | 214.594 | - | 660 | - | 0,31 | |
| Toplam kovan | 3.916.038 | - | 18.120 | - | 0,46 | |
| Bal üretimi | 68.620 | - | 328 | - | 0,48 | |
| Balmumu üretimi | 3.735 | - | 7,0 | - | 0,19 |
*: 1995 yılına göre değişim, **: Yozgat ilinin Türkiye hayvan varlığına oranı, *, **: hesaplanmış değerlerdir.
Kaynakça
BOZ M. A., TÜFEKCİ H. (2024). Yozgat İlinin Hayvancılık Potansiyeli ve Türkiye’deki Durumu, M. ÖZALP içinde, Uluslararası Kalkınmada Yozgat'ın Potansiyeli Problemleri ve Çözüm Önerileri (195-207), İstanbul, Kriter Yayınevi. ISBN: 9786256103702
CİLAVDAROĞLU, E., GÜNDÜZ, Z. (2023). Yozgat ili arıcılık yapısının ve arıcılık faaliyetlerinin belirlenmesi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 38(1), 145-162. https://doi.org/10.7161/omuanajas.1190845
TÜİK (2024). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/, Erişim tarihi: 08.08.2024.
YILDIZ, A. K., AYYILDIZ, M., AYYILDIZ, B., ARSLAN, S. (2022). Technical and Socio-Economic Beekeeping Enterprises of Yozgat Province Investigation of Status. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 10(5), 846-852. https://doi.org/10.24925/turjaf.v10i5.846-852.4931